Ciąża a nowotwory

 

Zdiagnozowanie nowotworu złośliwego w trakcie ciąży rodzi wiele dylematów o naturze zarówno medycznej jak i etyczno-moralnej. Jest to zjawisko jak do tej pory stosunkowo rzadkie, dotyczy od 0,02-0,5% ciąż, co stanowi dość ubogą bazę danych w kwestii diagnostyki i odpowiedniego leczenia. Stanowi zatem poważne wyzwanie dla zespołu medycznego. „Konflikt interesów” matka-dziecko jest źródłem złożonych dylematów moralnych.

Najczęstsze nowotwory złośliwe diagnozowane w trakcie ciąży to rak szyjki macicy, rak sutka, czerniak, chłoniaki i rak jajnika. Trudności diagnostyczne wynikają zarówno z ograniczeń niektórych metod diagnostycznych z powodu narażenia płodu np. na szkodliwe działanie promieniowania jonizującego (tomografia komputerowa, badanie PET), jak również z fizjologicznych zmian zachodzących w organiźmie matki (rozrost tkanki gruczołowej sutka utrudnia diagnostykę guzów piersi, nadmierna pigmentacja fizjologiczna może być mylona ze zmianami czerniaka itp.) .

Kolejne trudności pojawiają się w momencie wyboru terapii. Standardowo w terapii nowotworów złośliwych mamy do wyboru radioterapię, chemioterapię bądź postępowanie chirurgiczne. W przypadku płodu, promieniowanie może być przyczyną wad wrodzonych, zmniejszenia ilorazu inteligencji, upośledzenia umysłowego, czy zwiększonej częstości występowania dziecięcych nowotworów złośliwych. Im wcześniejszy okres ciąży i im większa dawka tym większe ryzyko dla płodu. Leki cytotoksyczne stosowane w chemioterapii mogą przenikać przez łożysko i oddziaływać na płód. Dlatego najczęstszą metodą leczenia jest zabieg operacyjny. Oczywiście nadal istnieje ryzyko np. poronienia, ale przy zastosowaniu nowoczesnych technik chirurgicznych i anestezjologicznych ryzyko dla płodu i matki jest małe. Jednakże w przypadki np. raka szyjki macicy w zaawansowanym stadium, operacja nie tylko wyklucza kontynuowanie ciąży, ale również uniemożliwia kolejną ciążę w przyszłości.

Zwiększenie częstości rozwoju wielu nowotworów występuje wraz z wiekiem. Obecnie zaś coraz częściej kobiety odkładają ciążę na później. Dlatego przewiduje się, że stosunkowo mały odsetek nowotworów złośliwych w ciąży będzie wzrastał.